سنگاپور، فوریه ۱۹۹۵.
لیزن روی صندلیاش در بورس آتی نشسته،
چشمانش خیره به مانیتور است.
عددها سرخ میشوند. زنگ تلفنها قطع نمیشود.
او آرام زیر لب میگوید:
فقط کمی دیگر… برمی « گردد، حتماً برمی ».گردد
اما بازار برنمی گردد. در چند ساعت، ضررها از صد میلیون عبور میکند.
و وقتی پرده کنار میرود، جهان مالی در شوک فرو میرود:
بانک Barings .ورشکست شد
مسیر زندگی و شکلگیری ذهنی
نیک لیزن در سال ۱۹۶۷ در لندن، در خانوادهای طبقهمتوسط به دنیا آمد.
دانشگاهی نرفت، اما هوش عددی فوقالعادهای داشت. در دههی ۸۰ وارد Barings Bank شد ،
قدیمیترین بانک انگلیس، تأسیس شده در ۱۷۶۲.
به سرعت در مسیر شغلی پیشرفت کرد، و در ۲۵سالگی به عنوان رئیس دفتر معامالت مشتقات در سنگاپور
منصوب شد ، سمتی که اختیار کامل معامالت و حسابداری را به او میداد. ترکیبی خطرناک: قدرت بدون نظارت.
فلسفه فکری و نقطه شروع سقوط
لیزن مردی بود جاهطلب، پرانرژی و وسواسی در موفقیت. وقتی یکی از کارمندانش اشتباه کوچکی کرد که منجر به
ضرر شد، او تصمیم گرفت اشتباه را پنهان کند تا وجههاش حفظ شود.
برای این کار، حسابی پنهان با کد 88888 ایجاد کرد ، که قرار بود موقت باشد. »اشتباهات جزئی« حسابی برای
اما بازار، موقت نمیماند. ضررها جمع شدند، و لیزن برای جبران، پوزیشنهای بزرگتر گرفت ،
و دوباره ضرر کرد. هر بار که ضرر میکرد، شرط بزرگ تری میگذاشت تا جبران کند. و هر بار، بیشتر غرق شد.
نقطهی فروپاشی
در ژانویه ۱۹۹۵، زمینلرزهای در ژاپن (زلزله کوبه)
بازارهای آسیا را به هم ریخت. پوزیشنهای عظیم لیزن روی Nikkei 522 در عرض چند روز میلیاردها دالر ضرر
داد.
او سعی کرد با معامالت مخالف بازار ضرر را جبران کند، اما حساب پنهانش حاال بیش از ۴.۱ میلیارد دالر در ضرر
بود ، مقداری معادل کل سرمایه بانک.
در ۲۳ فوریه ۱۹۹۵، لیزن به دفترش در فرودگاه چانگی سنگاپور رفت، نامه ای نوشت و روی میز گذاشت:
“I’m sorry.”
.و فرار کرد
پیامد و دادگاه
چند هفته بعد در فرودگاه فرانکفورت دستگیر شد.
در دادگاه گفت:
من فقط نمی « .خواستم شکست بخورم اما وقتی بازارها سقوط کردند، فهمیدم دیگر راه بازگشتی
».نیست
به شش سال و نیم زندان محکوم شد و در زندان سنگاپور به سرطان روده مبتال شد.
پس از آزادی، کتابی نوشت با عنوان “ Rogue Trader .” که بعدها به فیلمی تبدیل شد
درسها و قواعد ماندگار
1. .کنترل بدون نظارت، فاجعه است
2. شفافیت، حتی اگر دردناک باشد، نجاتبخش است.
3. هر دروغ کوچک، آغاز دروغ بزرگتر است.
4. فشار موفقیت میتواند مرگبارتر از شکست باشد.
5. سیستمهای مالی بدون تفکیک وظایف، شکننده اند.
6. ذهنی»جبران« .ترین دام بازار است
7. .هوش بدون اخالق، شمشیری دولبه است
8. دادههای غلط، حتی با نیت خوب، مرگبارند.
9. .مدیریت ریسک یعنی اعتراف زودهنگام
01. هیچ موفقیتی ارزش پنهانکاری ندارد.
نکات کلیدی برای رهبران امروز
● همیشه دو نفر باید بر دادهها نظارت کنند.
● .شکست را بخشی از روند بدان، نه دشمن آن
● برمی« طرز فکر قاتل حرفه »گرددایهاست.
● سیستمهای کنترلی را برای انسانها طراحی کن، نه علیهشان.
● .شفافیت را فرهنگ کن، نه ابزار
در پایان فیلم Rogue Trader ، راوی میگوید:
او بانک را نابود نکرد.« ».سیستمی نابود شد که به یک نفر بیش از حد اعتماد کرده بود
نیک لیزن، مردی نبود که قصد تخریب داشته باشد.
او فقط نخواست بپذیرد که اشتباه کرده است ، و همین، کافی بود تا تاریخ مالی را تغییر دهد.
شاید راز سقوطش در یک جمله خالصه شود:
بازار از اشتباه نمی «ترسد، از انکار اشتباه می ».ترسد